Tekening van de Blauwe Toren uit het stripboek over de Martelaren van Gorcum van Geert de Sutter, 'De tijdelijke dood'.
Tekening van de Blauwe Toren uit het stripboek over de Martelaren van Gorcum van Geert de Sutter, 'De tijdelijke dood'.

Vondst restanten muur en toren 'niet zo raar'

INGEZONDEN - door Tom Zijlstra

GORINCHEM - Het gebied bij de Duveltjesgracht is - met de Molenstraat - één van de oudste gebieden van Gorcum. Hier liep de oudste stadsmuur en stond ooit een vermaarde slottoren, de Blauwe Toren. Niet zo raar dat de bouwers van de abjecte pisgele hoteldoos hier, op de plaats van het gesloopte hardrockcafé Genesis, resten van de muur en van een toren vonden. Ik waarschuwde er destijds al voor. Natuurlijk moet de bouw worden stopgezet voor nader archeologisch onderzoek. Voorzover ik weet bevat een bouwvergunning standaard een bepaling die daartoe verplicht

Iets verder naar het westen zouden de restanten van die fameuze Blauwe Toren moeten zijn. Wikipedia wijdt er een apart lemma aan. Karel de Stoute (1433 - 1477) bouwde het in 1461 als 'een zeer groot bastion met circa 2 meter dikke muren met aan de buitenzijde vochtwerende blauwe hardsteen.' Zo'n toren was nog niet eerder in de Nederlanden gebouwd. In 1578 moest de toren plaatsmaken voor de nieuwe versterkingen van de vesting Gorcum. Veel stenen werden in de nieuwe stadsmuren verwerkt, maar de funderingen bleven. Ze werden in 1976 herontdekt bij de bouw van nieuwe woningen aan de Krabsteeg en de Tolsteeg. Dus moet worden onderzocht of ze ook westelijk van de Genesis-lokatie liggen, want de Blauwe Toren was zeker geen klein kasteel.

 

De Blauwe Toren is ook de plek waar in 1572 negentien katholieke priesters gevangen werden gezet en gruwelijk mishandeld, de Martelaren van Gorcum. Later werden ze in Brielle door de protestantse Geuzen vermoord. Nog altijd een beschamend voorbeeld van religieuze intolerantie.

In 1976 bouwde men dwars door de restanten heen. Een dergelijke verstoring van waardevol archeologisch bodemarchief mag nu niet gebeuren. In feite bieden de restanten van de stadmuren en torens en mogelijk die van de Blauwe Toren aan de stad een unieke kans om een bijzondere bezienswaardigheid te creëren. De blootgelegde en geconserveerde resten benadrukken de historiciteit van Buiten de Waterpoort. Dit stukje wal hoort niet bij de hoogwaterkering. Misschien kan de Duveltjesgracht worden uitgegraven tot het water weer aan de muurresten reikt, een mooi gezicht vanaf de wal ertegenover. Het is een plek die misschien kan uitgroeien tot een bedevaartsplek of een monument voor religieuze verdraagzaamheid. Een nieuwe trekpleister voor toeristen en cruiseschepen.

Het spreekt vanzelf dat de bouw van het hotel in dat geval afgeblazen moet worden. Ik zal er niet om treuren. Sommigen bepleiten opname van de resten in de bouw. Dat vergt echter een dure aanpassing van het ontwerp en dan nog is de vraag of je recht

doet aan de historische betekenis en de bereikbaarheid voor het publiek.

Betere optie

Verplaatsen van het hotel is een betere optie. Daarvoor zijn goed mogelijkheden in de binnenstad. Denk aan het braakliggend terrein aan de Bagijnewalstraat, of de parkeerplaats naast het Kazerneplein of - nog beter - verbouw het leegstaande V&D complex tot binnenstadhotel. Een prachtige lokatie onder de grote toren.

Verandering van de plannen kost tijd en geld. Maar de gemeente zou bereid moeten zijn om het stuur om te gooien voor zo'n unieke kans. Per slot is er, zo begreep ik, 23 miljoen beschikbaar om te investeren in stadsontwikkeling. En als de ondernemers Damen, Den Braven en Voet de stad werkelijk een goed hart toedragen, dan werken ze er graag aan mee. En dan mag de laatste een exclusief logement voor hotelgasten maken in een herbouwde Waterpoort.

Meer berichten